ReceptaOnline

Menu użytkownika

PoradnikstrzałkaChoroby i schorzeniastrzałkaSzumy uszne (tinnitus) – przyczyny, diagnostyka i metody leczenia

Szumy uszne (tinnitus) – przyczyny, diagnostyka i metody leczenia

Autor: Anna Michalska
4 min
9.02.2026
Szumy uszne (tinnitus) – przyczyny, diagnostyka i metody leczenia

Potrzebujesz recepty, zwolnienia lub konsultacji lekarskiej?

Szumy uszne to subiektywne wrażenie słyszenia dźwięków bez obecności bodźca zewnętrznego, określane medycznie jako tinnitus. Mogą przyjmować formę piszczenia, dzwonienia lub szumu i mieć charakter przejściowy albo przewlekły. Objaw ten często towarzyszy uszkodzeniu słuchu, ale może też wynikać z chorób ogólnoustrojowych lub zaburzeń neurologicznych.

  • Najczęściej są związane z uszkodzeniem słuchu i ekspozycją na hałas
  • Mogą towarzyszyć niedosłuchowi i starzeniu się narządu słuchu
  • Jednostronne objawy wymagają pogłębionej diagnostyki obrazowej
  • Stres i czynniki naczyniowe mogą nasilać dolegliwości
  • Leczenie obejmuje terapię dźwiękiem oraz terapię poznawczo-behawioralną

Zobacz też: Bóle głowy po przebudzeniu – przyczyny neurologiczne, laryngologiczne i ogólnoustrojowe

Czy uszkodzenie słuchu i hałas są główną przyczyną szumów usznych?

Uszkodzenie słuchu jest najczęstszą przyczyną szumów usznych, szczególnie gdy wynika z przewlekłej ekspozycji na hałas. Uraz akustyczny prowadzi do uszkodzenia komórek rzęsatych w uchu wewnętrznym, co powoduje nieprawidłową aktywność wzdłuż drogi słuchowej.

W badaniach epidemiologicznych wykazano, że tinnitus często współwystępuje z niedosłuchem, zwłaszcza u osób narażonych zawodowo na hałas. Również starzenie się narządu słuchu sprzyja degeneracji struktur odpowiedzialnych za odbiór dźwięku.

W takich przypadkach szumy mają charakter subiektywny, czyli są odczuwane wyłącznie przez pacjenta i nie wynikają z rzeczywistego źródła dźwięku.

Czy infekcje ucha, choroba Meniere’a i woskowina mogą powodować tinnitus?

Infekcja ucha, choroba Meniere’a oraz nagromadzenie woskowiny w przewodzie słuchowym mogą wywoływać przejściowe lub nawracające szumy uszne. W stanach zapalnych dochodzi do obrzęku i zaburzeń przewodzenia dźwięku.

Choroba Meniere’a charakteryzuje się triadą objawów obejmującą zawroty głowy, niedosłuch oraz szumy uszne, które wynikają z zaburzeń gospodarki płynów w uchu wewnętrznym. Objawy mają zwykle charakter napadowy.

Zalegająca woskowina może mechanicznie blokować przewód słuchowy i powodować uczucie pełności oraz przejściowe dolegliwości akustyczne. Usunięcie czopa często prowadzi do ustąpienia objawów.

Czy czynniki naczyniowe i zmiany w kręgosłupie szyjnym wpływają na powstawanie szumów?

Nadciśnienie tętnicze i miażdżyca mogą wpływać na układ krążenia w obrębie naczyń zaopatrujących narząd słuchu, co prowadzi do powstawania szumów usznych. W niektórych przypadkach mają one charakter obiektywny i są związane z turbulentnym przepływem krwi.

Zmiany w kręgosłupie szyjnym mogą pośrednio oddziaływać na struktury naczyniowe i nerwowe, nasilając dolegliwości. Mechanizm ten jest złożony i obejmuje zarówno czynniki mechaniczne, jak i zaburzenia regulacji napięcia mięśniowego.

Jednostronne objawy, zwłaszcza o nagłym początku, wymagają wykluczenia poważnych przyczyn, takich jak nerwiak nerwu słuchowego, co wymaga wykonania rezonansu magnetycznego.

Jakie znaczenie ma działanie ototoksyczne leków i używek?

Działanie ototoksyczne niektórych leków może prowadzić do uszkodzenia struktur ucha wewnętrznego i wywoływać tinnitus. Do substancji o takim potencjale należy między innymi aspiryna stosowana w wysokich dawkach.

Negatywny wpływ mogą mieć również:

  • Kofeina nasilająca pobudliwość układu nerwowego
  • Alkohol zaburzający regulację naczyniową
  • Nikotyna wpływająca na przepływ krwi w obrębie ucha wewnętrznego

Ograniczenie tych czynników bywa elementem postępowania wspomagającego.

Jak wygląda diagnostyka szumów usznych?

Diagnostyka rozpoczyna się od wywiadu i badania przeprowadzanego przez laryngologa. Podstawowym badaniem jest audiometria tonalna, która ocenia próg słyszenia w różnych częstotliwościach.

Tympanometria pozwala ocenić funkcję ucha środkowego, natomiast rezonans magnetyczny jest wskazany w przypadku jednostronnych objawów lub podejrzenia zmian w obrębie nerwu słuchowego.

Wyróżnia się szumy subiektywne oraz szumy obiektywne, które mogą być słyszalne również przez badającego.

Jakie metody leczenia są skuteczne w terapii tinnitus?

Leczenie zależy od przyczyny, jednak w wielu przypadkach ma charakter objawowy. Terapia dźwiękiem polega na stosowaniu urządzeń generujących dźwięk tła w celu maskowania hałasu odczuwanego przez pacjenta.

W tym celu wykorzystuje się:

  • Aparat słuchowy poprawiający percepcję dźwięków zewnętrznych
  • Generator szumu stosowany w maskowaniu hałasu
  • Terapia poznawczo-behawioralna redukująca reakcję emocjonalną na objaw

W przypadkach związanych z napięciem mięśniowym pomocna bywa fizjoterapia. Badania kliniczne potwierdzają, że połączenie terapii dźwiękiem i wsparcia psychologicznego zwiększa skuteczność leczenia.

Trudności z koncentracją – przyczyny, diagnostyka i skuteczne metody poprawy skupienia

Sekcja pytań i odpowiedzi

Czy szumy uszne zawsze oznaczają uszkodzenie słuchu?
Nie, choć często są z nim związane. Mogą wynikać także z problemów naczyniowych, zapalnych lub napięcia mięśniowego.

Kiedy należy wykonać rezonans magnetyczny?
W przypadku jednostronnych objawów, asymetrii słuchu lub podejrzenia zmian w obrębie nerwu słuchowego.

Czy kofeina nasila szumy uszne?
U części pacjentów może zwiększać odczuwanie objawów, dlatego zaleca się obserwację reakcji organizmu.

Czy tinnitus można całkowicie wyleczyć?
W niektórych przypadkach tak, zwłaszcza gdy przyczyna jest odwracalna. W przewlekłych postaciach celem terapii jest zmniejszenie nasilenia objawów i poprawa jakości życia.

Źródła

  1. Baguley D., McFerran D., Hall D., Tinnitus, The Lancet, 2013.
  2. Cima RFF i wsp., Cognitive behavioral therapy for tinnitus, The Lancet, 2012.
  3. WHO, World Report on Hearing, 2021.
  4. Shore SE., Roberts LE., Langguth B., Maladaptive plasticity in tinnitus, Nature Reviews Neurology, 2016.
  5. American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery, Clinical Practice Guideline: Tinnitus, 2014.